Liderlik, bir topluluga belli bir sinerji kazandirarak o toplulugu veya grubu bulundugu yerden daha ileri noktalara goturmektir. Bunu yaparken de bir onceki yasamin uzerine surekli olarak olumlu ve yeni seyler katmaktir. Aslinda liderlik bu kisacik tanima sigamayacak oranda kapsamli bir konudur. Liderligin ne oldugunu anlayabilmemiz icin once liderin ne gibi ozellikleri oldugunu inceleyelim.

* Iyi bir liderin en karakteristik ozelligi basinda bulundugu topluluga olumlu ve pozitif bir sinerji katmaktir. Yani o toplulugun birbiriyle refah, baris ve huzur icinde kaynasmasini saglayarak onlara onculuk etmektir. Yine liderin bir baska ozelligi de cesarettir.
* Lider bir karar alirken bulundugu toplumun butun dinamiklerini hesaplar. Eger verecegi karar o toplulugun refahini ve huzurunu daha cok artiracaksa lider bu kararinin arkasinda cesurca durur. Karar vermeden once mutlaka cesitli kisi ve topluluklarla verecegi kararla ilgili gorusmelerde bulunur ve en mantikli ve gercekci olan karari vermeye calisir. Soyledikleri arasinda celiski olmaz. Savundugu degerlerin arkasinda durmasini bilir. Ancak elbette ki lider de hata yaptigi zaman hata yaptigini kabul etmelidir ve bunu liderlik ettigi toplulukla samimi bir sekilde paylasmalidir.
* Yine iyi bir liderin sevilme orani elbette ki sevilmeme oranindan cok daha fazla olmalidir.
* Iyi bir lider liderlik ettigi toplulugun butun problemlerini objektif ve dogru bir sekilde analiz eder. Onlarla ic ice yasar. Onlardan asla kopuk olamaz, olmamalidir.
* Iyi bir lider firsatlari gorur ve bunun bulundugu gruba fayda veya zararlarini hemen analiz eder.
* Iyi bir lider uzlasmacidir. Hayati boyunca saldirgan tutum sergileyen, yapici olmayip ta yikici olan, surekli olarak yapilanlari olumsuz sekilde elestiren kisinin iyi bir lider oldugu soylenemez. Dolayisiyla iyi bir liderin uzlasmaci tutumu cevresine guven vermesi acisindan cok onemlidir. Yani iyi bir lider bardagin hep bos tarafini gormez. Dolu tarafini dusunmek ve o bardagin geri kalan bos tarafini nasil dolduracagini dusunmek iyi bir liderin karakteristik ozelliklerindendir.

Bir kere daha iyi anlasilmasi bakimindan sunu soylemem gerekirse iyi bir lider sert ve uzlasmaci olmayan bir tutum takinmaz. Aksine akilli, sakin, uzlasmaci ve kendinden emin bir karizmaya sahiptir . Oyleyse iyi bir liderin durusu da cevresini veya liderlik ettigi toplulugu etkilemelidir. Bir baska liderlik ozelligi de insiyatif kullanmadir. Iyi bir lider bazen kararlari tek basina almak zorunda kalabilir ve bu durumda insiyatif kullanmak zorunda kalabilir. Oyle ki lider insiyatif kullanirken karsisina cikabilecek butun riskleri goze alabilir.

* Iyi bir lider liderlik ettigi grubun cikarlarini her zaman kendi cikarlarindan ustun tutar. Esitlikci ve grubun uyeleri arasinda ayirim yapmaz. Bir baskasi icin uygulanan kural ne ise toplulugun diger fertleri icin de o kurallari tereddut etmeden kullanir. Bunu yaparken de dost, hisim, akraba, yakin arkadas ayrimi yapmaz. Bu iyi bir liderin topluluk karsisindaki tutarliligini artirir.

* Iyi bir lider bulundugu toplulukta cikan yikici sesleri iyi analiz eder ve bu kotu niyetli, toplulugun huzurunu bilerek veya bilmeyerek bozmaya calışan insanlari ne sekilde alt edecegini bilir. Bunu yaparken illegal ve guce dayali davranmaz. Aksine akilci ve sabirlidir.

* Iyi bir liderin en onemli ozelliligi sabirli ve planli olmasidir. Iyi bir lider sir tutma ve agzina her geleni soylememe konusunda da dirayetlidir. Ne zaman nerede ne konusacagini bilir. Agzindan cikan her seyi tartarak ve hesap ederek konusur.
* Iyi bir lider objektiftir. Verdigi kararlari tarafsiz ve dogru bir sekilde almasini bilir. Iyi bir lidere dostu da dusmani da saygi duyar ve onu ciddiye alir.
* Iyi bir liderle ilgili genellikle alayci ifadelere pek rastlanmaz. Cunku dostu, dusmani iyi bir liderin sergilemis oldugu karakteristige saygi duyar. Oyleyse iyi bir liderin karizmatik yani etkileyici bir durusu vardir diyebiliriz. Bu bazen fiziksek bir gorunus ile kendisini gosterse de ( etkileyici veya heybetli bir fiziksel yapi vb.) bazen de bir bakis veya konusma veya durus olarak kendisini gosterir.

* Iyi bir lider liderlik ettigi toplulugun basindan gitmesi gerektiginde bir koltuk sevdalisi gibi davranmaz. Yerini en az kendisi kadar dogru, durust ve topluluk tarafindan kabul goren bir baska lider kisiye devretmesini bilir. Cunku iyi bir lider icin toplulugun gorusleri ve istekleri her zaman onemlidir. Butun bunlarla birlikte iyi bir lider dunyadaki gelismeleri (kendisiyle ilgili veya ilgisiz) yakindan takip eder.
* Iyi bir lider reformisttir. Oyle reformlar yapar ki hem bulundugu toplulugun tepkisini cekmez hem de kulturu ve inancini korumasina ve muhafaza etmesine yardimci olur. Insanlari sisteme bagli yapmaz. Sistemi insanlar icin yeniden sekillendirir. Cunku iyi bir lider bilir ki sistem pek tabi ki insan icin kurulmustur. Insan icin vardir. Bunun tam tersi olan insanin sistemi ayakta tutmak adina heba edilmesi dusunulemez (Dini Inanisi ayakta tutmak ve vatani dis guclere karsi korumak haric). Hele de sistem insanin yasama hurriyetine zarar veriyorsa. Dolayisiyla iyi bir lider bu konuda da reformisttir. Alisilmis veya aliskanlik haline gelmis yanlis inanislari ve uygulamalari dile getirmekten ve onlarin gerektiginde kendi insanlari veya liderlik ettigi toplulugun daha da refaha kavusmasi icin degistirilmesinden lider en basta sorumludur. Lider bunu gerceklestirmek icin cesaretle davranir.

* Iyi bir liderin oyle yardimcilari vardir ki onlar da tipki iyi bir liderin davranislarini gostermelidir. Kendi bulunduklari ve yonettikleri tum topluluklarda adaleti ve hakkaniyeti on plana cikarirlar. Oyleyse iyi bir lider icin hak, hukuk, adalet kavramlari en onemli kavramlarin basinda gelir.

* Iyi bir lider savurgan degildir. Elindeki imkanlardan dolayi sIkayet etmez ve elindeki imkanlarla yapabileceginin en iyisini yapmaya calisir. Az once belirttigim gibi iyi bir lider sIkayet etmek yerine cozum uretir.
* Iyi bir liderin soyledikleri ile yaptiklari dogru orantili olmalidir.
* Iyi bir lider sozu davranisa donusturme konusunda aceleci degil, aksine planli ve programlidir.
* Iyi bir lider yapacagini soyledigi seyleri yapar. Bir kisinin iyi bir lider olup olmadigini sadece soylemleriyle degil, yaptiklariyla da gorursunuz. Cunku genellikle lider olan kisi icraatlarini tam veya ona en yakin duzeyde gerceklestirir.
* Iyi bir lider cok konusmaz. Aksine bir soyler, iki dusunur. Iyi bir lider ayni zamanda zeki ve etkileyici bir hitabet yetenegine sahip olmalidir. Bunu yaparken dogru bir vucut dili kullanmasini bilir.
* Iyi bir lider zevk ve safa duskunu degildir. Gerektiginde ac ve gerektiginde tok olmanin ne oldugunu bilir. Cok iyi bir empati yetenegi olmalidir. Insanlari sinifsal olarak ayirmaz.

Butun bu saydigim ozelliklere daha bircok ozellik eklemek mumkun. Ancak burada size en onemlilerinden bahsetmeye calistim. Ancak lutfen iyi bir lider ile iyi bir yoneticiyi karistirmayin . Her yonetici bir lider olmadigi gibi, her lider de iyi bir yonetme kabiliyetine sahip olmayabilir. Zaten yonetici bulundugu yere atanma ile gelirken iyi bir lider bulundugu toplulukta adeta sivirilerek ortaya cikar.Iyi bir lider bulundugu yere kolaylikla gelmez. Zaten bulundugu toplulukta kolaylikla fark edildigi icin o topluluk onu adeta lider olmasi icin iter ve kendi basina getirir. Oysa gunumuzdeki gerek ozel sirketlerde, gerekse ulke yonetimindeki bircok lider oldugunu soyleyen kisi adeta binbir oyunla, baskalarina zarar vererek bulunduklari makama gelmektedir. Zira bugun liderim diye ortaya cikan bir cok kisi bulunduklari yere adaletsiz bir sekilde geldikleri ve asil amaclari liderlik degil de koltuk sevdasi oldugu icin bulunduklari yeri hic birakmak istemezler. Cunku boylesi kisilerde amac topluluga liderlik edip o toplulugu iyi bir yerlere getirmek degil de kendi pozisyonunu daha da guclendirmektir. Bu kisiler karsilarina rakip olarak cikan herkesi legal veya illegal bir sekilde uzaklastirmasini bilirler. Ozellikle sirketlerde veya ulkemizdeki liderlik anlayisi maalesef bu halde gelismistir. Burada ozellikle sorumluluk hisseden herkese cok is dusmektedir. Calistigi yerdeki yoneticisinden memnun degilse bunu kendisiyle yapilacak anket calismalarinda cesurca belirtmeli, ulkeye lider secerken de gercekten “ben” degil de “biz” diyen ve ulkesini gercekten seven iyi bir lider secmeyi basarmalidir. Gerek calistigimiz isletmenin ve gerekse de ulkemizin simdiki oldugundan daha ileriye gitmesi buna baglidir. Unutmayin ; Herkes iyi bir yonetici olabilir. Ama herkes iyi bir lider olamaz. Cunku liderlik insanin ancak ruhunda olan bir seydir. Hic kimseyi zorla lider yapamazsiniz. Ama nasil olacagini bilen herkes yonetici olabilir. Eger sizde de liderlik ozelligi varsa size tavsiyem sabirla kendinizi gelistirmenizdir. Zaten gunu geldiginde bulundugunuz topluluk sizi fark edecek ve sizi kendi lideri yapacaktir. Ister bir sirkette..isterse de ulkede.. Ozellikle sunu unutmayin. Bu hayata bir kez geldik ve hepimizin sorumlulugu da buyuk. Dolayisiyla gerek kendiniz icin, gerek cevreniz icin adaleti, iyiligi, guzelligi, hakkaniyeti asla ama asla birakmayin. Cunku herkesin bu ozelliklere sahip lidere ihtiyaci var. Allah herkese hayirlisini versin.

Selçuk Arıcı
Insan Kaynaklari Uzmanı

Düşünceler eylemlere yol açarlar. Eylemler alışkanlıkların nedenidir. Alışkanlıklarımız bizim karakterimizi, kişiliğimizi belirler. Karakterimiz ise hayatımızı örgüleyen en önemli nedendir. Herkes yürüdüğü yolun sonunda var olana ulaşır. Tırmandığınız merdivene bakarak sonunda nereye yükseleceğinizi anlayabilirsiniz. Dolaysıyla büyük sonuca giden yol büyük düşünceden başlar.

“Büyük Düşünmenin Büyüsü” isimli kitabında Dr. David J. Schwartz ilginç bir tespiti aktarıyor. Amerika’da büyük bir şirketin işe alma bölümüne başvuranların durumu çok çarpıcıdır. Şirketin yılda 10 bin dolar ödediği işlere başvuranların sayısı, yılda 50 bin dolar ödenen işlere başvuranların sayısından 50 ile 250 kat fazlaymış. İnsanların çoğu daha ucuz işlere başvuruyorlar. Bunun anlamı açık: Yola yüksekten başlamaya cesaret edemiyoruz.

“Nereye gideceğini bilen kişiye yol vermek için dünya bir yana çekilir.” Hangi yönde nereye kadar gidiyoruz? Tam olarak ne istediğinizi bilirseniz, çevrenizdeki güçler size nasıl yardımcı olacaklarını bilirler. Zihninize ne yapmak istediğinizi söylerseniz onu yapmak için çalışır.

“Nereye gideceğini bilmeyen gemiye hiç bir rüzgar fayda vermez.” sözü hedefsizliğin gerçek sonucunu ortaya koyuyor. Ne yapmak istediğinizi bilmiyorsunuz, ama çevrenizde binlerce fırsat rüzgarı uçuşmaya devam ediyor. Hedefiniz yoksa fırsatları nasıl kullanacağınızı, yelkenlerinizi ne şekilde ayarlayacağınızı bilemezsiniz.

Kendilerini başarısızlığa mahkum edenler hedefi, zihinde dolaşıp duran hayallerle karıştırırlar. İsteklerin, dileklerin hedef olduğunu sanırlar. Sonuçta hedefsizliklerini değil de talihsizliklerini suçlarlar. Onlara, isteseler neler yapabileceklerini söyleseniz, inandıramazsınız. Büyük işler başaranların, bunu sadece hedeflerine borçlu oldukları konusunda ikna olmazlar.

Hedef sahibi olduğunuzda tüm duruşunuz hedefinize hizmet edecektir. Geçen tüm saniyelerinizde zihniniz hedef üzerinde düşünecek, konuşmalarınızı, ilginizi ve öğreniminizi hedefiniz belirleyecektir. Böylece dikilen bir ağacın beslenerek büyümesi gibi, hedeflerle dolu bir zihinde yaşatılan arzular içten içe inşa olmaya ve yeşermeye devam edecektir.

Nasıl yapılabileceğini bilseydiniz okuduğunuz kitabı yazabilirdiniz. “Nasıl?” sorusuna cevap verseydiniz mevcut arzularınız sizi çoktan kendilerine kavuşturmuş olurdu. Yöntemini keşfetmediğiniz iş, alsa yapamayacağınız iştir.

Yöntem belirlerken üç farklı alan üzerinde çalışacaksınız: Yeterli bilgi toplamak, hedefi kesinleştirmek ve hedefi planlamak. Yeterince bilginiz yoksa nasıl yapacağınızı bilmeyeceksiniz. Hedefiniz kesin değilse tam olarak onu yapamayacaksınız. Belirsiz hedefler arasında dolaşıp duracaksınız. Hedefinizi planlamamışsanız merdiveni adım adım çıkamazsınız. Gittiğiniz yolu kontrol edemezsiniz. Bir adımı ihmal etmek tüm adımların boşa çıkmasına neden olur. Binanızın direkleri ne kadar güçlü olursa olsun, temel zayıfsa binanız çökmeye mahkumdur.

Kesin hedefin gerçekleşme ihtimali bulanık hedefe göre en az yüz defa daha fazladır. Kesin olmayan hedef, uğrundaki binlerce saatlik emeği boşa çıkarır. Çoğumuzun başaramama nedeni hedefsizliğimiz değil, ama hedefimizin bulanıklığıdır. Kesinlik: Tam olarak neyi, tam olarak nasıl, tam olarak nerede, tam olarak ne zaman ve tam olarak ne kadar yapmak istiyorsunuz? İçlerinde bu sorulara cevap bulmadığınız hedefler uğrunda boşuna ömrünüzü tüketir misiniz?

Başarmak üretmektir. Üretmiyorsanız başarılı olamazsınız. Her başarının içinde, var olmanın ayrı bir hikayesi yer alır. Tüm başarıların ortak bir özelliği, içlerinde güçlü arzu barındırmalarıdır. Başarı büyükse ona yol açan arzu da büyüktür. Ne kadar başarılıysanız o kadar arzulusunuz.

Herkeste var olan sıradan arzulardan söz etmiyorum. İstemekten, dilemekten, basitçe ümit etmekten söz etmiyorum. Üzgünüm: Sözünü ettiğim arzuyu ifade edecek başka bir kelime de bulamıyorum. Burada herkesin bildiği arzudan değil, çok az insanın bildiği arzudan söz ediyorum.

Kainattaki tüm güç ilişkileri arzu kanuna dayanır. Arzu, manevi gücün doğduğu kaynaktır. Ne kadar çok arzuya sahip olursanız o kadar güçlü olursunuz. Yani arzu ne kadar şiddetli ise sonuç o kadar güçlüdür. Bir Batılı düşünür şöyle der: “Duygularınızın şiddetini bilseydim gelecekte atacağınız adımların büyüklüğünü söyleyebilirdim.” Arzu duygudur ve tüm duygular arzu duygusunda birleşirler. Arzu, yerine göre sevgi olur, yerine göre nefret olur. Tüm duygular arzulamakla arzulamamak arasındaki çizgi üzerinde dizilirler.

Cesaretiniz varsa izlerinizi uzaklara taşırsınız. Var olmamız cesaretimize bağlı. Cesaretiniz varsa herkes sizin var olduğunuzu bilir. Sizi insanların dünyasına sadece cesaretiniz taşır. Cesaretiniz yoksa kendi iç dünyanıza hapis olmaya mahkumsunuz.

Katıldığınız bir toplantıda aklınızda kimlerin kalacağına dikkat edin: Kürsüde konuşanlar. Sonra da kalabalık arasında ayağa kalkıp yüksek sesle soru soranlar. Üzerinden koşarak geçtiğiniz vadide, kokularını gizleyen çiçekler dikkatinizi çekmeyecektir. Korku içinizdeki güzellikleri karadelikler gibi yutar, yok eder.

Cesaret gösterebilenler risk üstlenmeye hazır olanlardır.

Şurası kesin: Risk ve sorumluluk üstlenmeyen hiç kimse başarılı olamamıştır. Alışkın olduğunuz hayat size risksiz gelebilir. Aslında rahatlık içerisinde daha büyük riskler vardır. Çoğu insan sineğin ısırmasından kaçarken akreplere yem olur. Bizde “yağmurdan kaçarken doluya tutulmak” sözüyle kast edilen budur. Değişmekten korkuyorsanız riskten kaçıyorsunuz. Değişmezseniz gelişmezsiniz. Yanlış yapma riskini göze alamazsanız doğru yapma cesaretini gösteremezsiniz.

Hemen yapan, bulunduğu an içinde yapılabilecek olan bir iş arar. Bu sayede güçlü birer gözlemci olur. Ankara’da bir ay boyunca Hızlı ve Etkin Okuma seminerlerine katılan öğrenci arkadaşlara, bulundukları salonun duvarlarında kaç tane tablo asılı olduğunu sordum. Altı tane tablodan kimi üçünü, kimi dördünü fark edebilmişti. Bir ay boyunca oturduğumuz salonun duvarlarındaki resimleri fark edememek ne demektir? Kaderimiz harika fırsatları her gün çevremizde uçuşturuyor. Onlardan hiç olmazsa birini keşfedebilmek dikkatli olmamız sayesinde mümkün. Dikkatli olan insan yapacak hiçbir işi kalmadığında, Barış Manço gibi duvarlarındaki tabloların tozlarını alır, resimlerin yerlerini değiştirir. Zihnimiz kuşların bedenleri gibi hareketli olmalıdır.

İniş çıkışlarla dolu bir hayatta yaşadığımızı biliyoruz. Boğuştuğumuz sorunların biteceği bir günü bekleyerek ömrümüzü tüketirsek hiçbir sorunu çözemeyiz. Çok ilginç: Acılarımızdan kurtulacağımız günü bekliyoruz, ama beklemekle hiçbir şeyin değişmeyeceğini de biliyoruz.

Tabiatın tüm varlığı şu anda içinde bulunduğu durumdur: Geçmiş yok olmuştur. Yüz yıl önceki ormanlar şimdi yoktur artık. Yüz yıl sonra sokakların nasıl bir şekil alacağını da bilmiyoruz.

Varlık geçmişten geleceğe uzanan uzun bir yol üzerinde seyreder. Bu yol üzerinde canlı ve cansız varlıklar gözükür, arz-ı endam ederler; sonra kaybolurlar. Her varlığa bu uzun yolda biçilen bir hayat süresi vardır. Dünya dört milyon yıldan fazla bir süredir var. Bu akış içerisinde bir çekirge varlığa koşar; bir mevsim boyunca en iyi nağmelerini sunar tabiata, sonra göçüp gider. Yakamozlar gibidir hayat. Zamanı hızlandırsaydık, gelenlerin gidişinin su üzerinde parlayan ışık yansımaları kadar hızlı olduğunu anlardık. Varlığa çıkış o andır. Damlada parlayan ışık gibi, kainatta bir an görünüp kaybolacağınızı hayal edin. Ne yapardınız? O saniyecik içerisinde tüm kâinatı tanımak, her şeyi tam o anda yaşamak istemez miydiniz?

Aslında ne kadar yaşarsa yaşasın, her şey böylesine bir çırpıda çıkar hayata ve sonra kaybolur. İnsanın yaratılışını düşünün: Bir hücre yaratılır. Bir saniye geçer, yok olur, bölünür; yerine iki tane hücre yaratılır. Yok olan bir hücre var olan iki hücrenin çekirdeği olmuştur. Bazı bakteriler de bir saniye yaşayıp, yerlerine yenilerini bırakarak ayrılırlar bu hayattan. Tüm varlık aynı süreci yaşar. Bitki ölür, yeni mevsimde yavrularına kaynaklık yapacak tohumlarını bırakır. Bir örümcek ölür, bedeni onun yerine gönderilen yüzlerce yavrusuna besin olur. İnsan ayrılır yeryüzünden, bedeni bir çiçeğin vücudunda dirilir. Ruh büyük diriliş gününde, yeni bedeninin çekirdeği olmak için ebedi alemin açılacağı dört mevsimi bekler.

Kaderin karıncaların karşısına çıkardığı zorluklar bizim karşımıza çıkardığı zorluklardan küçük değildir. Her yağmurda evleri başlarına yıkılan karıncalar vazgeçmezken biz hangi deprem yüzünden vazgeçeceğiz? Yükselmek istiyorsak, bunu başarmak bizim elimizde. Alçaklara inmeyi de biz başarırız. Hem de ne maharetle…

Başaranların hiçbir bahanesi yoktur. Bahanenin “var” olduğu yerde başarı “yok” olmaya mahkumdur. Hiç kimse bahaneyle birlikte yükselmeye devam edemez. Çünkü bahane bulduğumuz anda teslim oluruz. Bahane varsa mücadele yoktur. Bahane bulursanız en küçük başarılarınızı bile yok edebilirsiniz.

Cesaretle üzerine gittiğiniz korku, korku içinde sizden kaçacaktır. Kendisinden kaçtığınız cesaret, cesaretle özerinize korku salacaktır. Hendeklerin üzerinden atlayamayan develer dağları zapt eden komutanların bineği olarak ün salmamıştır. Yüksekten korkan uçamaz, kılıçtan korkan galip gelemez. Ölmekten korkan yaşayamaz. Hastalığa göğüs geremeyen sağlığın huzurunu yaşayamaz. Şimdi dağlarda yuva yapan kartallar bir zamanlar oraya “uçma” zahmetine katlanmışlardı. Dağlara çıkmak için en azından taşların üzerinde yürümeye mahkumuz.

tam ucuna gelir. Birazcık daha dayansa kendisini zirvede bulacaktır. Ama tırmanmayı bırakır. Bir adım daha atamamak, atılan binlerce adımın yok olmasına neden olur.

Başarının olmazsa olmaz kuralı “yapmak”tır. Yapmayı anlamlı kılan bir kural vardır: Bitirmek. Bitmeyen iş yapılmamış iş gibidir. Hepimiz yüzlerce defa teşebbüste bulunduk. Aramızda binlerce insan başarının tam ucundadır. Sadece birazcık daha ısrar etmeye ihtiyacımız var.

Zaten çalışmıyor musunuz? Zaten hayatın yükü omuzlarınızı ezmiyor mu? Zaten büyük çabalar içinde değil misiniz? Bir tek fark yapacaksanız hayatınızda. Bu fark tüm hayatınızı farklılaştıracak. Bu fark sayesinde sandığınızdan daha güçlü olduğunuzu göreceksiniz. Devleşmiş insanlar gibi dahileşebileceğinizi anlayacaksınız: Bitirmek. Başladığınız bir işi bitirinceye kadar devam etmek; başarı budur

Şefkat Nedir ?

Anne ve Şefkat

Sevmek bazan uhuvvet(kardeşlik), bazan aşk, bazan da şefkat kıllığına girer. Sevgi çeşitlerı arasında en ulvisi şüphesiz şefkattır. Şefkati tanımı itibarıyle diğer sevgi çeşitlerinden ayıran temel özellik karşılıksız oluşu ve merhamet boyutunu kuşanmış olmasıdır. Şefkat çok yüksek bir duygusal karater gerektirir. Şefkat hissedişinin zirvesinde olan insan da bu hissedişi yüzünden ya dünyanin en mesut insani olur ya da hayatı ve yaşamayı kendısıne zehir eder.Sevgi merkezli hislerin vücudun biokimyasal yapısında yaptığı değişikleri ortaya çıkarmaya dönük bir yığın araştırma yapılmış; dar anlamda beşeri sevginin, güven duygusunu artıran endorfin hormonu salgısını çoğalttığı, yüksek heyecan ve sevince yol açan emphetamin salgısını körüklediği gözlenmiştir. Los Angeles Psikiyatri Estitüsünden Mark Gaulstan’a göre, gerçek sevgi endorfin hormonuyla teessüs etmekte, hakiki Şefkat belirmekte, bu işte özellikle örnek olarak anne-çocuk ilişkilerinin Şefkat merkezli şekillenmesinde Oxytocin maddesinin geliştirdiği “bağlılık ve sokulma” duygusunun büyük rol oynadığı anlaşılmaktadır.(Hürriyet, 9.2.1993)

Mutluluk hissedişlerinin cismani bedende endorfin,emhetamin, Oxytocin gibi maddelerin salgılanmasıyla temsil edildikleri gerçek olmakla birlikte bu tür hissedişlerin temelde ruhi yönelimlerle yönetildiklerine ancak dışarıdan oluşturulan harici etki (hormon enjeksiyonu gibi) yoluyla da gerçekleşebileceği söylenebilir.

Sevgi temel başlığı altında uhuvvet, aşk, Şefkat gibi sevginin farklı boyutlarda şekillenmelerinden söz ettik. Boyutu ne olursa olsun, Bediuzzaman’ın da ifade ettiği gibi, sevgi kaynağını “kemal, lezzet ve menfaat” unsurlarından birlikte ya da tek tek alır.

Bu realiteden hareketle örneğin aşk ve Şefkati karşılaştırdığımızda aşkın birçok sınırlandırıcıyla karşılaştığını görürüz. Karşılık isteyen aşkta “lezzet ve menfaat” unsurları devamlılık ve şiddetlenme açısından ön plana çıkarlar. Bu iki unsurun yokluğu ya da eksikliği aşkın ölüm fermanını hazırlar. Bu yüzden uzun sürebilen özel sevgilerin temel kaynağı aşk değil Şefkattir. Çünkü aşık ya muhatabından beklediği “lezzet ve menfaat” boyutlu karşılığı görememekte ya da bu karşılık kendi hissedişine en azından denk gelememektedir. Oysa Şefkat hissedişinde karşılık beklenmemesi bu iki sınırlandırıcıdan gelebilecek her türlü engeli aşar. Öte landan Şefkatte “merhamet” unsurunun da mevcut olması onun sahibini başka hiçbir hissedişin yükseltemeyeceği mutluluk zirvelerine tırmandırır.

Acaba kendilerini çocuklarına duydukları şefkaatte kaybeden annelerin tattıkları mutluluk hissedişinden daha yükseklere tırmanabilenler var mıdır? Beşeri ilişkiler çerçevesinde yoktur şüphesiz. Ancak insan Şefkati sadece anne-çocuk ilişkisiyle sınırlayarak hayatı boyunca muhtaç olduğu yüksek huzurdan mahrum olmamalıdır. Çünkü 80 yaşında ihtiyarlardan 8 günlük bebeklere kadar bütün insanlar Şefkat edilmeye muhtaçtırlar ve Rablerinin engin Şefkati altında karşılıksız korunurlar.

Buraya kadar yapılan açıklamaları bir yana bırakarak Şefkatin maddi ve manevi neticelerinden bir kısmını şöyle sıralayabiliriz.

1.Şefkatten gelen mutluluk hissedişinin insan bünyesinin bio-kimyasal yapısında oluşturduğu sinirsel ortamda gerilimlerin yokluğu neticesinde stres mekanizmasnın devre dışı kalması dolaysıyla düşünce blokajının engellenmesi, hafıza netliği, sistemleri sağlam çalışan bir vücut ve daha birbiriyle dolaylı yollarla bağlantılı birçok maddi netice ortaya çıkar.

2.Şefkat sadece vermektir.Mutluluk üzerinde yazılan bütün kitaplar veren olmanın getirdği güven ve saadeti çok işlerler. Neden dostunuza hediye aldığınızda, midesi ağrıyan bir hastayı sevindirdiiğinizde muhtaç bir dilenciye yardım ettiğinizde mutlu olursunuz? İşte Şefkat (yani vermek) bu duyğunun derecesiyle orantılı olarak insanı sevinçlere boğar. Ancak Şefkatin diğer bütün vermeklerden farkı hem Şefkat edende hem de Şefkat edilende güven duygusunu tesis etmesidir. Diğer vermek türlerinde “acaba karşılığında ne istiyor veya ne vermm gerekir” gibi bir endişe ve arayış her zaman vardır.

3.Şefkati ustün kılan bir başka özellik te karşılıksız olduğu için, diğer sevgi türlerinde olduğu gibi, karşılık verilmemesi ya da karşılığın eksik olmasından doğabilecek har türlü tatmensizlik faktöründen, engelleyiciden sıyrılabilmesidir. Aşık olan kişi bu engelleyiciler yüzünden birgün mahbubunu öldürebilir bile. Ama Şefkatle seven sevdiğinin Şefkate zerre kadar liyakati olmasa bile tırnağının dahi incinmesine razı olmaz. Adeta şartlar zorlarsa “Ben ızdırabımdan ölmeye razıyım. Ona birşey olmasın” der.

4.Şefkat, Şefkat duyulanlarda şiddetli bir güvenme ve sığınma iştiyakı körükler. Çoçuk en büyük mutlluğu Şefkatli annesinin kucağında tadar. Herhalde siz de seze Şefkatle seven büyüklerinizin etrafında heyecanla pervane oldunuz.. Bunun ne kadar güven verdiğini bilirsiniz. Şefkatın ailevi ve sosyal birlikteliğin ya da manevi anlamda cemaatleşme ve cemiyetleşmenin en etkili harcı olduğu rahatlıkla anlaşılabilir.

5. Bir Fransız atasözü “İnsan her zaman çocuktur” der. Her zaman çocuk olan, en kendine güvenen katı yürekli insan bu raliteyi inkar etmemeli. İnsan Şefkate muhtaçtır. Şefkatten mahrum oluş yüzünden sosyal hayatta ard arda yükselen canavarlıkları biliyorsunuz. Dolaysıyla Şefkat sosyal bir teskiniyet vasıtasıdır da.

Bu ve benzeri yüksek neticeleri geliştirebilmeye müstaid olan Şefkat hatalı kullanıldığında ise ne yazık ki aşktan da uhuvvetten dekalleş ve kahredici olur. Şefkatin yanlış kullanımı hakkında Bediuzzaman “Şefkat acz yüzünden belalı bir hırkat olur” Yani sahibini ateşler içerisinde yakar, der. Şefkat Allah’a iman ve itimadı olmayan, ahırete inanmayan ya da merhameti Allah’ın merhametinden ileri ve öne süren insan için kahredicidir. Böyle bir Şefkat sahibi erir, solar, tükenir, biter, yok olur.

Şefkatli insanların hayatı Şefkat kabiliyetini yeterince inkişaf ettirmemiş insanlar kadar basit değildir. Onlan kendilerini mutluluğun zirvesine tırmandıracak bir kapıyı önlerinde açık tutarlar ama hayatlarını zehir edecek tehlikelerle de boğuşmak zorundadırlar. İnsanlar tercihlerinde hürdürler.

Muhammed Bozdağ